Karadeniz'de üç yük gemisine insansız hava aracı saldırısı

2023 yılının ilk çeyreğinde Sinop'un Türkeli ilçesi açıklarında yaşanan olay, lojistik sektörü için yeni bir güvenlik tehdit alanı oluşturdu. Tribeca Taşımacılık, Palau bandıralı 'James II' gemisinin 80 km kuzeyinde seyir halindeyken, Sierra Leone bandıralı 'Altura' ve 'Velora' gemilerinin ise gemiler arası faaliyetler sırasında insansız hava araçlarıyla hedef alındığını duyurdu. Gemi mürettebatının zarar görmediği bildirilirken, Türk sahil güvenlik teknelerinin bölgeye sevk edildiği ifade edildi.

Karadeniz, son 18 aydır Rusya-Ukrayna çatışmalarının doğrudan etkisi altındadır. Bölgedeki limanlara yönelik hedef alma taktikleri, 2022'de 250'den fazla geminin rotasını değiştirmesine neden olmuştu. Lojistik analistlerine göre, bu tür saldırılar özellikle Karadeniz'in stratejik öneme sahip olmasından dolayı artan bir trende. Bölge, Türkiye'nin ihracatının %40'ını karşılayan ana güzergah olarak değerlendiriliyor.

Olayın somut maliyetleri henüz açıklanmadı. Ancak 2022 verilerine göre, Karadeniz'de yaşanan benzer saldırılar sonucu sigorta primleri %15-20 arasında artarken, navlun maliyetleri %8-12 seviyesinde yükseldi. Türkiye'nin Sinop, Trabzon ve Samsun limanları, bu tehditlerin doğrudan etkisi altındadır. Liman operatörleri, gemi giriş-çıkış işlemlerinde ek güvenlik tedbirleri almak zorunda kaldı. Örneğin, Sinop Limanı'nda 2023'ün ilk yarısında gemi kaptanlarına 'saldırı riski' bildirimleri yapıldı.

Türkiye ihracatçıları için en büyük sorun, güzergah güvenliğinin bozulması. Karadeniz'in alternatif rotalarla değiştirilmesi, taşıma süresini ortalama 5-7 gün uzatıyor. Bu durum, özellikle çimento ve metal ürünler gibi zaman duyarlı ürünlerde ciddi maliyet artışlarına yol açtı. Türkiye'nin yıllık 35 milyon tonluk Karadeniz ihracatı, bu tür olaylarla doğrudan tehdit altına girdi.

Sektördeki analistler, navlun maliyetlerinin 2023'ün ikinci yarısında %10-15 arasında artabileceğini öngörüyor. Liman operatörleri ise gemi kaptanlarına ek eğitimler vererek acil durum planlarını güncelliyor. Türkiye'nin sahil güvenlik ekipleri, bölgede 24/7 denetim uçuşları artırarak tespit sistemlerini modernleştirdi. Ancak uzmanlar, bu tür saldırıların sadece fiziksel değil, dijital alanda da artmaya devam edeceğini belirtiyor.

Karadeniz'de yaşanan bu saldırı, lojistik sektörünün güvenlik stratejilerinde derin değişiklikler getirebilir. Türkiye'nin limanları ve taşıyıcıları, alternatif rotalar, gemi takibi sistemleri ve kripto-para ile ödeme gibi çözümlere yönelmeye başlarken, uluslararası sigorta şirketleri de risk primlerini artırıyor. 2024 öngörülerine göre, Karadeniz rotasının %30-40'lık kısmı alternatif güzergahlara kaydırılabilecek.