Fas, Yenilenebilir Enerji Süpergücü Olmaya Süratle Yol Alıyor

Fas, güneş ışınımında zengin arazi ve Avrupa'ya stratejik konumuyla yenilenebilir enerji altyapısını hızla geliştirmeye devam ediyor. 2025 itibarıyla 5,5 GW'lık yenilenebilir enerji kapasitesine ulaşan ülkenin, 2030'a 52%, 2050'ye 70% hedefiyle güneş, rüzgar ve hidroelektrik projeleri Avrupa'nın enerji ihtiyacını karşımaya yönelik alternatif olmaya hazırlanıyor. Türkiye'nin lojistik sektörü, Fas'ın yeşil hidrojen ve sürdürülebilir denizcilik projeleriyle Avrupa'ya enerji ihracatı artmasıyla navlun maliyetlerinde ve ihracat rotalarında ciddi değişiklikler yaşayabilir.

Fas'ın 2009'da özel yatırımcıların enerji tesisleri geliştirmesine izin veren 13-09 yasası, 2021'den bu yana 6 GW'lık 66 yenilenebilir enerji projesine zemin hazırladı. MASEN (Morocco Agency for Sustainable Energy) ve ONEE (Morocco National Electricity Office), 2030'a kadar 4,4 GW'lık yeni kapasite eklemeyi planlıyor. Bu hedefe ulaşmak için 2,5 GW güneş ve 1,9 GW rüzgar projesi öngörülüyor. Fas'ın yıllık 3.000 saat güneş ışığı alması, güneş panelleri ihracatında 2026'nın ilk çeyreğinde %46'lık bir artışa yol açtı.

Türkiye'nin ihracatçıları ve taşıyıcıları için en dikkat çekici etki, Fas'ın yeşil hidrojen üretimi planları. 2025'te onaylanan 32,5 milyar dolarlık yeşil hidrojen projesi, Tanger Med, Mohammedia ve Jorf Lasfar gibi limanlarda sera gazı emisyonlarını azaltmak için deniz taşımacılığına geçiş sağlayacak. Türkiye'nin İstanbul ve Mersin limanları, Fas'ın yeşil hidrojen ihracat rotalarına entegre olma potansiyeline sahip. Ancak bu süreçte Türkiye'nin liman altyapısının yeşil yakıt alımına uyum sağlanması gerekiyor.

Fas'ın deniz taşımacılığındaki yeşil dönüşümü, Türkiye'nin navlun maliyetlerini etkileyebilir. Akdeniz'de Fas'ın yeşil hidrojenle çalışan gemilerin artması, Türkiye'nin petrol bağımlılığını azaltmaya yönelik stratejilerini teşvik edebilir. Ancak Fas'ın Avrupa'ya enerji ihracatı artmasıyla Türkiye'nin enerji ithalat maliyetleri %15-20 arasında artış gösterebilir. Türkiye'nin lojistik operatörleri, Fas'ın güneş enerjisi üretimindeki artışla birlikte Avrupa'ya gönderilen kargo taşımacılığı maliyetlerinde düşüş yaşanıp yaşanmayacağını izlemek zorunda kalacak.

Fas'ın güneş enerjisi projelerinde yer alan Jinko Solar, 90 MW'lık yeni bir tesis inşa edecek. Bu tür yatırımlar, Türkiye'nin güneş paneli ithalatı için Çin'den Fas'a kaymayı tercih etmesine neden olabilir. Türkiye'nin 2027 itibarıyla 10 GW'lık güneş enerjisi kapasitesi hedefi, Fas'ın Avrupa'ya enerji ihracatı artışıyla rekabeti artıracak. Türkiye'nin güneş paneli ithalat maliyetleri, Fas'ın düşük üretim maliyetlerine sahip olmasıyla %10-15 düşebilir.

2030'a kadar Fas'ın 52% yenilenebilir enerji hedefine ulaşması, Türkiye'nin lojistik sektörü için hem fırsat hem de tehdit taşıyor. Türkiye'nin limanları, Fas'ın yeşil hidrojen ihracat rotalarına entegre olmak için altyapı yatırımlarına başlamalı. Aksi takdirde Avrupa'ya enerji taşımacılığındaki payı Fas'a kayabilir. Türkiye'nin lojistik şirketleri, Fas'ın güneş enerjisi artışıyla birlikte Avrupa'ya gönderilen kargo taşımacılığı maliyetlerinde düşüş yaşanıp yaşanmayacağını izlemek zorunda kalacak.