ABD Savunma Fonlarını Kömür Sanayisine Yönlendiriyor

ABD Başkanı Donald Trump, 1950'lerden kalma Savunma Üretim Yasası'na (DPA) dayanarak 700 milyon dolarlık federal fonu kömür sanayisine aktarmaya hazırlanıyor. Bu pakette 425 milyon dolar, 13 kömür santralına, 75 milyon dolar ise Kaliforniya'daki Oakland Bulk and Oversized Terminal adlı ihracat terminaline ayrılıyor. Proje, 20 yıldır tartışmalarla engellenen bu terminalin açılmasını ve Wyoming- Montana kömürünün yıllık 12 milyon tonu ihracatını hedefliyor. Enerji Bakanlığı ayrıca Alaska ve Batı Virginia'da yeni santral inşaatına 185 milyon dolarlık kredi verecek. Bu, 2013'ten beri ABD'de inşa edilecek ilk kömür santralleri olacak.

Savunma Üretim Yasası, Kore Savaşı döneminde çelik üretimi için hazırlanmıştı. Trump yönetimi, bu yasa kapsamında 2026 Nisan ayında kömürün ''ulusal savunma için kritik'' olduğunu ilan etti. Enerji Bakanı Doug Burgum, AI altyapısı için gerekli olan sabit elektrik üretimi (baseload) ihtiyacını karşılamak için kömüre vurgu yaptı. ABD'de elektrik tüketimi 2024'te 4.097 milyar kilowat-saat seviyesinden 2026'da 4.283 milyar kilowat-saate çıkması bekleniyor. 2025'te kömür üretimi yıllık %13 artarken, veri merkezlerinin enerji talebi bu trendi destekliyor.

Önemli bir tartışmaya yol açan Oakland terminali, 20 yıldır çevre gruplarının direnişine rağmen devreye alınmaya hazır. Doğa Koruma Konseyi'nden Kit Kennedy, ''Köleleştirilmiş kömür milyonerlerini vergi ile desteklemek, kirliliği öncelikli hale getiriyor'' diyor. Terminalin açılıp açılmayacağı, ABD ve Kaliforniya yasaları arasındaki çelişkilerle belirsizliğini koruyor.

Türkiye'nin lojistik sektörüne bu gelişmeler, ABD kömür ihracatının artmasıyla doğrudan etki ediyor. Türkiye'nin sahip olduğu 15 limanın 8 tanesi (İzmir, Mersin, İstanbul, Samsun, Antalya, Çanakkale, Sinop, Trabzon) ABD kömürünün Avrupa'ya taşınmasında alternatif rotalar sunuyor. Türkiye'nin limanları, ABD kömürünün Avrupa'ya taşınmasında kritik bir bağlantı noktası olabilir. Bu durum, Türkiye'nin liman operatörlerine ve navlun şirketlerine ek iş hacmi getirebilir. Ancak, Avrupa Birliği'nin 2030 karbon emisyonu hedefleri, kömür taşımacılığının uzun vadede azalmasına yol açabilir.

ABD'de kömürün elektrik üretimindeki payı 2007'de %50 seviyesinden 2026'da %15'e düşecek. Peabody Energy gibi şirketler, 2025'te kömür talebinin arttığını belirtiyor. Ancak Enerji Bilgi Ajansı (EIA) verileri, kömürün doğal gaz ve yenilenebilir enerji kaynakları karşısında ekonomik olarak rekabet edemediğini gösteriyor. Bu çelişki, ABD'nin kömür sanayisini destekleme politikalarının uzun vadede sürdürülebilir olmadığını gösteriyor.

ABD'nin bu hamlesi, küresel enerji piyasalarında navlun maliyetlerini etkileyebilir. Türkiye'de kömür ithalatı, 2023 itibariyle yıllık 25 milyon ton seviyesindeyken, ABD kömürünün Avrupa'ya taşınması deniz taşımacılığı maliyetlerini artırabilir. Bu durum, Türkiye'nin limanlarında kömür terminali işletmeciliği yapan firmalar için hem fırsat hem de zorluk yaratabilir. Aynı zamanda, Türkiye'nin enerji ithalatı stratejilerinde kömür kullanımını düşürebilir.

Trump yönetiminin bu kararları, kömür sanayisini canlandırma iddiasına rağmen, temiz enerji yatırımlarına olan küresel trendin tersine gidiyor. Türkiye'nin lojistik sektörü, bu çelişkileri göz önünde bulundurarak hem ABD kömür taşımacılığına uyum sağlarken hem de Avrupa'nın karbon hedeflerine uyumlu çözümler geliştirmeli.