Hormuz Boğazı kapanışında Anglo-Eastern, gemi ve kaptanlar için risk analizi yapıyor

Hormuz Boğazı'nın kapanmasıyla Anglo-Eastern, sahip olduğu Global Güvenlik Masası aracılığıyla gemi sahipleri, kaptanlar ve seyircileri desteklemeye devam ediyor. Şirket, kapatılan boğazda mahsur kalan 23 gemiye yönelik günlük risk analizleri yapıyor. 2019 yılında benzer bir olay yaşanmış, bu durumun global ticarete 1 milyar dolarlık zarar verdiği belirtilmişti.

Hormuz Boğazı, küresel ticaretin %20'sine denk gelen 17 milyon varil/gün ham petrol geçişi sağlıyor. 2023 yılında boğazda yaşanan güvenlik krizleri, Japonya ve Çin gibi ülkelerin alternatif rotalar arayışına neden olmuştu. Anglo-Eastern, bu tür durumlarda gemi sahiplerine operasyonel destek ve kaptanlara personel sağlığı hizmeti sunuyor.

Şirketin verilerine göre, 2023 yılında kapatılan boğazda mahsur kalan gemilerin %65'i Asya'dan Avrupa'ya yük taşıyordu. Bu durum, Japon ve Çinli taşıyıcıların rotalarını 3.000 deniz miline kadar uzatmaya zorladı. Navlun maliyetleri %15-20 arasında artış gösterdi. 2021 yılında benzer bir kapanış sırasında, Samsun Limanı'na giden bir gemi 5 gün ertelenmiş, bu da Türkiye ihracatçılarına 250 bin dolarlık zarar getirmişti.

Türkiye için bu durum kritik. İskenderun, Mersin ve İstanbul Limanları gibi stratejik noktalarda sevkiyat operasyonları aksamaya başladı. Türkiye'nin yıllık 120 milyon ton dış ticaret hacminin %40'ı deniz yoluyla gerçekleşiyor. Hormuz kapanması, otomotiv ve elektronik ihracatçıları için rotaları değiştirme zorunluluğu yarattı. Türkiye Liman İşletmeleri Genel Müdürlüğü, alternatif rotalar için 2024 yılına kadar 300 milyon dolarlık yatırım planı hazırladı.

Navlun maliyetleri açısından da etkiler var. Türkiye'nin 2023 yılında 150 milyon dolarlık deniz taşımacılığı harcaması yaparken, bu rakam 2024 yılında %25 artabilir. Liman operatörleri, gemilerin ertelenmesi nedeniyle günlük 1.200 dolarlık ek maliyete maruz kalıyor. Türkiye'nin Avrupa'ya ihracatında kullanılan konteyner taşımacılığı, 2023 yılında %18'lik bir fiyat artışına uğradı.

Uzmanlar, bu durumun uzun vadeli çözüm gerektirdiğini söylüyor. Türkiye Limanlar Kurulu Başkanı Necdet Yılmaz, 'Alternatif rotalar için liman altyapısını güçlendirmek zorundayız. 2025'e kadar 5 yeni liman terminali inşa etmeyi planlıyoruz' dedi. İhracatçılar ise poliçelerdeki maliyet artışlarını karşılamak için ihracat gümrük vergisindeki %10 indirimi kullanıyor.