IATA DAWB Değişiklikleri Üzerine FIATA'nın İtirazı

Uluslararası Taşımacılık Kuruluşları Birliği (FIATA), 1 Temmuz 2026'da uygulanacak olan Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Direkt Hava Taşıma Belgesi (DAWB) değişikliklerini yeniden değerlendirme çağrısında bulundu. FIATA, değişikliklerin hukuki, operasyonel ve sigorta etkileri üzerine yeterli konsültasyon olmadan uygulanmasının, taşımacılar ve sigorta şirketleri arasında sorumluluk kayması riski doğuracağını savunuyor. Yeni DAWB çerçevesi, taşımacıların operasyonel kontrolü olmayan durumlarda bile yük sorumluluğunu üstlenmesine yol açabilecek. Bu durum, özellikle Türkiye gibi ihracat odaklı ekonomilerde navlun maliyetlerini ve sigorta giderlerini artırarak lojistik zincirinde belirsizlik yaratabilir.

DAWB değişiklikleri, 2025 yılında yapılan IATA Kargo Acentelik Konferansı'nda kabul edilmişti. FIATA, bu değişikliklerin taşıyıcılar, hava yolu şirketleri, sigorta firmaları ve gönderici firmalar arasında hukuki belirsizlikler yaratacağını belirtti. FIATA'nın yaptığı global konsültasyonlarda, taşıyıcıların operasyonel kontrolü olmayan durumlarda bile yük sorumluluğu ve tazminat yükümlülüğüne maruz kalabilecekleri ifade edildi. Bu durum, taşıyıcıların işleyiş süreçlerindeki riskleri ve sorumlulukları dengesiz şekilde artırarak tedarik zinciri istikrarını tehdit ediyor.

FIATA, 2026 Temmuzu'nda uygulanacak değişikliklerin, taşıyıcılar ve sigorta şirketleri tarafından yeterli zaman içinde değerlendirilememesine dikkat çekti. IATA, değişiklikleri Ocak 2026'da Bölgesel Ortak Konsey ve FIATA-IATA Danışma Konseyi konsültasyonları öncesinde duyurdu. Bu süreçte, hukuki, operasyonel ve sigorta analizlerine yeterli zaman ayrılmadığı ve 1 Temmuz 2026 tarihine yetecek şekilde bir değerlendirme yapılmadığı belirtildi. Sigorta firmaları, sorumlulukların operasyonel kontrolle bağlantılı olmamasının tazminat süreçlerini ve risk sigortalanabilirliğini etkileyeceğini ifade etti.

Türkiye'de bu değişiklikler, İstanbul ve Mersin Limanları gibi kritik lojistik枢纽larda ihracatçıların taşıyıcı seçimi ve navlun maliyetleri üzerinde etkili olabilir. Türkiye'nin 2023'te 115 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdiği dönemde, taşıyıcıların sorumluluk yükümlülüklerindeki artış, sigorta primlerini ve operasyonel maliyetleri artırarak ihracatın karlılığını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'deki lojistik operatörlerinin hukuki risklerle başa çıkamama durumunda, tedarik zincirinde gecikmeler ve ek maliyetler ortaya çıkabilir.

DAWB değişiklikleri, taşıyıcıların operasyonel kontrol dışı kalan süreçlerde bile yük sorumluluğu altına alınmasıyla, taşıyıcılar ve sigorta şirketleri arasında risk paylaşımını dengesiz hale getirebilir. Bu durum, taşıyıcıların tazminat yükümlülüklerini artırarak kâr marjlarını daraltabilir. Türkiye'de bu etki, özellikle düşük marjlı lojistik hizmetlerini sunan firmalarda daha belirgin olabilir. Ayrıca, navlun fiyatlarında artış, Türkiye'nin dış ticaretinde rekabet avantajını zayıflatabilir.

FIATA, değişikliklerin taşıyıcılar, hava yolu şirketleri, sigorta firmaları ve gönderici firmalar arasında sorumlulukların dengeli bir şekilde paylaştırılmasını sağlayacak şekilde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Türkiye'nin lojistik sektörü için bu değişikliklerin, hukuki belirsizliklerin çözülmesi ve risk paylaşımının dengelenmesi yönünde bir yapıya dönüştürülmesi kritik öneme sahip. Aksi takdirde, Türkiye'nin ihracat ve lojistik sektörü, artan maliyetler ve tedarik zinciri belirsizlikleriyle ciddi zorluklar yaşayabilir.