AB Stratejik Gemi Yapımı İçin Harekete Geçmeli

AB, global siyasi istikrarsızlıklar nedeniyle stratejik gemi inşaat kapasitesinin korunması konusunda acil eylem alması gerektiğini belirtti. 2023 yılında Avrupa Komisyonu, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısının ardından denizcilik sektöründe bağımsızlık ihtiyacını vurgulayan bir rapor yayınladı. Rapora göre, AB'nin gemi inşaat kapasitesinin %60'ı 2020-2025 yılları arasında düşüş gösterdi. Bu durum, kritik deniz taşımacılığı operasyonlarında risklerin artmasına yol açtı.

Gemi inşaat sanayisi, 2010'ların başından itibaren küresel çapta ciddi bir durgunluk yaşadı. 2022 verilerine göre, AB'nin dünya gemi inşaat kapasitesinin %12'sini oluştururken, aynı dönemde Çin bu rakamda %40'lık bir paya sahip. AB'nin bu alandaki gerilemesi, özellikle enerji ve ticaret taşımalarında dışa bağımlılığı artırdı. 2021'de Türkiye, Avrupa'ya ait 150 bin GT'lik gemilerin inşasında kilit bir rol oynadı.

AB'nin 2025'e kadar 100 gemi inşa etme hedefi, sektördeki eksikliği kapatmak için atılması gereken ilk adımdır. 2023 yılında Almanya, Fransa ve Hollanda başta olmak üzere 12 ülke, gemi inşaatı için 20 milyar avroluk bir fon oluşturdu. Bu fonun %30'u, deniz taşımacılığı operatörlerine doğrudan teşvik olarak verilecek.

Türkiye'deki lojistik operatörler, AB'nin bu adımlarının navlun maliyetlerine etkisini yakından takip ediyor. 2022 verilerine göre, Türkiye'nin limanlarında 2023 yılına kadar 15 yeni gemi inşası planlanıyor. Ancak bu projelerin %60'ı Çinli sahiplere ait. Bu durum, Türk taşıyıcıların uluslararası taşımacılık pazarında rekabet gücünü zayıflatıyor.

Gemi inşaat sanayisinin canlandırılması, navlun maliyetlerinde %15-20 oranında düşüşe neden olabilir. 2024 yılında Antalya Limanı, 2025'e kadar 50 bin GT kapasiteli 3 yeni gemi inşası için lisans başvurusunda bulundu. Bu projelerin tamamlanması durumunda, Türkiye'nin Akdeniz'deki taşımacılık payı %10 artacak.

AB'nin stratejik eylemleri, 2030 yılına kadar Avrupa'nın deniz taşımacılığı kapasitesini %40 artırma hedefini gerçekleştirmeyi amaçlıyor. Bu süreçte, Türkiye'nin sahip olduğu 120 bin GT'lik mevcut gemi inşaat kapasitesi, stratejik bir avantaj olarak öne çıkıyor. Ancak bu potansiyelin değerlendirilmesi için AB ile ortak üretim anlaşmaları gerekiyor.