Petrol Fiyatları Yıllarca 100 Doların Üzerinde Kalabilir

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşılmadığını ve Hormuz Boğazı blokajının devam edeceğini açıklaması, petrol piyasalarını dengesizleştirdi. Brent ham petrol fiyatı bu hafta 100 dolardan düşse de analistler, 100 doların üzerindeki fiyatların yıllarca sürmeyeceğini öne sürdü. Hormuz Boğazı'nın kapatılması, günlük 14 milyon varil petrol arzını etkilerken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Genel Sekreteri Fatih Birol, Temmuz-Ağustos ayında 'kızıl bölgeye' girilebileceğini açıkladı.

Petrol pazarı, 2019'dan beri art arda yedi hafta kısa pozisyonlar arttırdı. John Kemp'e göre, 19 Mayıs itibarıyla Brent ham petroldeki bearish pozisyonlar Mart sonundan 40 milyondan 100 milyon varile çıktı. Hormuz tıkanması nedeniyle azalan stoklar ve artan yaz mevsimi talebi, piyasayı riskli bir dengeye itiyor. IEA raporlarında, Orta Doğu'dan gelen petrolün eksikliği ve uzun yıllar sürecek arz yatışının birleşimi, fiyatların 120-150 dolar aralığında yeni bir normale ulaşabileceğini gösteriyor.

Türkiye'nin limanları ve ihracatçıları bu durumdan doğrudan etkileniyor. İstanbul ve Mersin Limanları, Orta Doğu'dan gelen petrol nakliyesinde kritik birer aktör olup, blokaj nedeniyle taşımacılık maliyetleri arttı. Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, 2023 yılında ham petrol ithalat maliyeti 20 milyar doları aştı. Hormuz tıkanması, navlun giderlerinin %15-20 artmasına yol açtı. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) raporlarına göre, bu artış, ihracatçıların nakliye maliyetlerini yılda 1.5 milyar dolar civarında artırıyor.

Piyasa analistleri, petrol arzı 15 milyon varil/gün seviyesinde daralırken, yatırımların 2010'dan beri yetersiz kaldığını vurguluyor. ABD shale petrol üretimi dışında küresel üretim hemen hemen durdu. Goehring ve Rozencwajg, 'Pazar, önceki krizlerden daha büyük bir arz darlığıyla karşı karşıya kalırken, bu durumun geçici bir zorluk olarak görülmesi büyük bir yanlış tahmindir.' diyerek, fiyatların 2008 krizinden daha yüksek seviyelere ulaşabileceğini öngörüyor.

Türkiye'de lojistik operatörler, artan taşıma maliyetleri nedeniyle alternatif rotalar arıyor. Akdeniz ve Karadeniz limanları, Orta Doğu'dan gelen yüklerdeki gecikmeleri dengelemek için yatırımlar yapıyor. Ancak uzmanlar, 15 milyon varil/günlik arz darlığına çözüm bulunamazsa, petrol fiyatlarının 2025'e kadar 120-150 dolar aralığında kalacağını belirtiyor. Bu senaryoda, Türkiye'nin ithalat maliyetleri yıllık 3-4 milyar dolarlık bir artış gösterebilir.