Hormuz Boğazı'ndan 29 Petrol Tankeri Başarıyla Çıktı

İran Savaşı'nın patlak vermesiyle birlikte 28 Şubat'ta kapanan Hormuz Boğazı'nda mahsur kalan 109 büyük petrol tankerinin dörtte biri, 29'uncu gün itibariyle gizli ve dikkatli manevralarla boğazı geçebildi. Bloomberg verilerine göre, 700.000 varil ve üzeri kapasiteli bu tankerlerden 29'u, 28 Şubat'tan bu yana ilk defa 28 Nisan itibarıyla boğazı geçerek Güney Orta Doğu'dan Hindistan Okyanusu'na ulaşım sağladı. Bu hareket, dünya pazarında hızla azalan petrol stoklarını doldurmak için kritik bir adımdır.

Hormuz Boğazı, dünya petrol ihtiyacının yaklaşık %20'sinin geçtiği stratejik bir noktadır. Boğazın kapanması, tarihin en büyük enerji arz krizine neden olmuş ve petrol fiyatlarını tırmanışı başlatmıştır. ABD ve İran arasındaki çatışmalar, boğazın kontrolüne odaklanan diplomatik görüşmelerle paralel ilerlemektedir. İran, boğazın kuzeyindeki Larak ve Qeshm adaları arasında giden gemilere 2 milyon dolarlık 'sanal geçiş ücreti' uygulamaya çalışırken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri alternatif rotalar arayışına girmiştir.

Bloomberg verilerine göre, bu 29 tanker tarafından taşınan günlük 520.000 varil petrol, boğazın kapanmasından sonra mahsur kalan toplam 4 milyon varilden sadece küçük bir paydır. Ancak bu hareket, dünya pazarına kritik arz sağlarken, gemi sahiplerinin boğazdaki riskleri göz önünde bulundurarak 'gölgelenebilir' stratejiler uygulamaları dikkat çekiyor. Tankerler, pozisyonlarını belirten otomatik tanıma sistemini (AIS) kapatarak hareket etmekte ve bu durumun gerçek geçiş sayısını daha da artırdığı tahmin ediliyor.

Türkiye lojistik sektörü için bu gelişim, özellikle İstanbul ve Marmara limanlarında doluluk oranlarını etkileyebilir. İhracatçılar, alternatif rotaların maliyet artışıyla başa çıkarken, navlun fiyatlarında %15-20'lik bir artış yaşandığı rapor ediliyor. Türkiye'nin ithalat ve ihracatı için kritik olan bu rotalarda gecikmeler, lojistik operatörlerinin planlama süreçlerini karmaşık hale getiriyor. Ayrıca, boğazın kapanmasıyla birlikte Orta Doğu'dan Avrupa'ya giden rotalarda beklenmedik gecikmeler yaşanması, tedarik zinciri yöneticilerini zorluyor.

Piyasa analistleri, boğazın kapanmasıyla birlikte Hindistan ve Çin gibi büyük ithalatçı ülkelerin alternatif rotaları tercih ettiğini belirtiyor. Bu rotalarda gemilerin ortalama seyahat süresi 10-15 gün artarken, toplam taşıma maliyetleri %25-30 arasında değişiyor. Türkiye'de bu durum, özellikle ihracat yapılan enerji ürünlerinin lojistik maliyetlerini artırarak sanayi üreticilerini olumsuz etkileyebilir.

Diplomatik süreçlerin ilerlemesiyle birlikte, ABD ve İran'ın 60 günlük ateşkes uzatma anlaşması, boğazın tamamen açılmasına olanak sağlayacak mı? Gemi sahipleri, boğazdaki riskleri göz önünde bulundurarak geçiş kararını verirken, ABD Başkanı Mike Wirth'in açıklamasına göre Chevron gibi şirketler, 6 geminin boğazda mahsur kaldığını belirtiyor. Bu durum, boğazın kapanmasıyla birlikte global tanker filosunun %15'ini etkilediği tahmin ediliyor. Geçişlerin artması için diplomatik çözümlerin netleşmesi bekleniyor.