Asya-Evrupa Navlunları Yükseliyor, Şirketler 'Öde ve Taşı' Politikasına Dönüyor
Asya-Evrupa konteyner taşımacılığı, 1 Haziran'dan itibaren beklenmedik bir şekilde yükselen navlunlarla 'öde ve taşı' politikasına geri döndü. Drewry'nin World Container Index (WCI) verilerine göre, Şanghay-Rotterdam rota bu hafta 3% artışla 40 fitlik konteyner başına 2.861 USD'ye ulaştı. Aynı dönemde Şanghay-Genoa rotasında 4% yükselişle 4.253 USD seviyesine çıktı. Taşıyıcılar, yakıt fiyatlarındaki ani artışa rağmen uzun vadeli sözleşmelerle korunan büyük ihracatçıların 1 Temmuz'dan itibaren yeni yakıt artışı (BAF) ödemelerine maruz kalacağına dair endişeleri artırdı.
2023 baharında yaşanan bu gelişmeler, 2021-2022 yıllarında yaşanan navlun patlamasının birikimlerini yeniden harekete geçirdi. Özellikle Hormuz Boğazı kapanmasının ardından uygulanan acil yakıt artışı (EBS) gibi mekanizmaların sona ermesi, taşıyıcıların kapasite darlığıyla daha fazla gelir elde etme stratejilerini teşvik etti. 15 Haziran'dan itibaren MSC, Asya-Evrupa rota için 40 fitlik konteyner başına 6.000 USD, Batı Akdeniz'e 6.500 USD fiyat etiketi koydu. CMA CGM ise 1 Haziran'da 500 USD/TEU zirve sezonu artışı (PSS) uygulamaya koydu.
Türkiye limanları ve ihracatçılar bu yükselişlerden doğrudan etkileniyor. İstanbul ve İzmir Limanları'nda, özellikle elektronik, tekstil ve metal ürünlerinin ihracatında navlun maliyetleri, ihracatçıların kâr marjlarını %15-20 arası daralttı. Türkiye'nin 2023 yılında 140 milyon USD'lik konteyner kapasite ihtiyacına karşılık, Haziran ayında Navlun Fiyatlandırma Anahtarı (FAK) fiyat artışlarının sabit kalması bekleniyor. Türkiye Taşımacılık ve Limanlar Kurumu verilerine göre, 2023 ilk yarısında liman operasyon maliyetleri %22 artarken, ihracatçıların nakliye maliyeti payı 15,7% seviyesine çıktı.
Piyasada 15 Haziran'dan itibaren uygulanacak FAK fiyat artışlarının sabit kalmasının öngörülmesi, taşıyıcıların kapasite kontrolüne geçtiğini gösteriyor. CMA CGM'nin Haziran başlarında Güneydoğu Asya'dan Doğu Kıyısı'na哥伦布JAX hattını kaldırması, 10.000 TEU/hafta kapasite düşüşüne yol açarak ABD Batı Kıyısı'na giden seyahatlerde navlunların %6 (Şanghay-New York: 4.597 USD) ve %3 (Şanghay-Los Angeles: 3.473 USD) artmasına neden oldu. Türkiye'nin ABD'ye yıllık 12 milyon USD ihracatı, bu artışlarla birlikte 2023 ikinci yarısında 15 milyon USD'ye ulaşabilir.
Taşıyıcılar, 1 Temmuz'da uygulanacak yeni yakıt artışı (BAF) öncesi ihracatçıların siparişlerini ileriye kaydırması, Haziran ayında Asya-Evrupa rotasında konteyner talebinin %30 artmasına yol açtı. Türkiye'de bu trend, özellikle elektronik ihracatçılarının nakliye maliyetlerini 2022 seviyesine göre 18% artırarak, ihracat kar marjlarını %5-7 düşürdü. Türkiye Limanları Kurumu verilerine göre, 2023 ilk yarısında liman operasyon sürelerinin ortalama 48 saatten 62 saate uzaması, kapasite sıkışıklığıyla birleşerek lojistik zincirinde aksamalar yarattı.
Gelecek ay, Asya-Evrupa rotasında 6.000-7.000 USD/40ft seviyesine ulaşacak navlunların, Türkiye ihracatçılarının döviz cinsi seçimi ve sevkiyat planlamalarını ciddi şekilde etkilemesi bekleniyor. Türkiye Lojistik ve Taşımacılık Derneği Başkanı, 'İhracatçıların nakit akışı üzerindeki bu baskı, 2024 yılında lojistik maliyetlerinin ihracat değerinin %25'ini aşmasına yol açabilir' uyarısında bulundu. Taşıyıcıların 15 günde bir revizyon yapacağı PSS mekanizmasının devamı, Türkiye'nin 2023 sonunda 180 milyon USD'lik lojistik maliyet artışına maruz kalmasının öngörülmesine neden oldu.
Bu gelişmenin Türk sektörü üzerindeki etkisi sınırlı kalması beklenmektedir, ancak küresel trendler dikkatle takip edilmelidir.
Tedarik çeşitlendirmesi ve stok yönetimi ön plana alınmalı. Müşterilere proaktif bildirim yapılması tavsiye edilir.
Rezervasyon ve stok pozisyonlarınızı güçlendirin; alternatif tedarikçi ve rota seçeneklerinizi aktive edin.
Editoryal Derinlemesine Yorum
LojistikSektörü.com AI Editöryel — Türk sektörü için özgün analiz
Haberin merkezindeki İzmir referansı, Türk lojistik sektörü için stratejik bir izleme noktası oluşturuyor. Asya-Evrupa seferlerinde navlun artışı devam ederken, taşıyıcılar uzun vadeli sözleşmelerle korunamayan ihracatçılara zorunlu ek ücretler uygulamaya başladı. Türkiye limanları ve ihracatçılar maliyet yüküyle karşı karşıya kaldı. Türkiye ihracatının yaklaşık %60'ı deniz yoluyla taşındığından, Süveyş Kanalı ve Doğu Akdeniz transit trafiği ülke ekonomisinin doğrudan büyüklük çarpanıdır. Bu çerçevede Ambarlı Limanı operatörleri (Marport, Kumport, MIPAŞ) ve İzmir Alsancak ve Aliağa Nemport gibi Türk aktörlerin sahada karşılaşacağı operasyonel etkiler kısa vadede WCI Drewry ve FBX üzerinde izlenebilir hale geliyor.
Kazananlar tarafında Marmara'nın küçük tersaneleri öne çıkıyor; bu segmentin sözleşme yapısı ve kapasite esnekliği, gelişmenin yarattığı volatiliteyi kendi lehine çevirebilecek konumda. Mersin/Ambarlı transhipment kapasitesi ise pazara giriş zamanlamasını doğru yönetebildiği takdirde önümüzdeki çeyreğe pozitif yansıma görebilir. Kaybedenler tarafında ise uzun rotaya bağımlı tekstil/otomotiv ihracatçıları en hassas grup olarak öne çıkıyor; maliyet artışını fiyatlandırma esnekliği sınırlı olan bu segment için feeder hatlar odaklı bir savunma stratejisi kaçınılmaz hale geliyor.
Önümüzdeki 3-6 aylık perspektifte sektör profesyonellerinin slow steaming ve yakıt verimliliği ve Süveyş ve Hürmüz geçiş riskleri başlıklarını yakından izlemesi ve strateji birimlerine bu kalemleri proaktif olarak taşıması değerlendirilebilir. WCI Drewry hareketleri ile Türk armatör grupları (Arkas, Turkon, U.N. RoRo, Sedef Marin) operasyon paneli arasında günlük korelasyon takibi, aşağı yönlü risk senaryolarına karşı erken uyarı sağlayacaktır. Mevzuat ve gümrük tarafında yeni gelişmeler için ilgili müşavir ve birlik kanalları üzerinden teyit alınması, operasyonel doğruluğu güvence altına alacaktır.
Bu yorum 29 Mayıs 2026 tarihinde LojistikSektörü.com AI editör sistemi tarafından üretilmiştir. Yorum Türk lojistik sektörüne özel, özgün editoryal bakış açısı sunar.
Bu haberle ilgili daha fazlası için
LojistikSektörü'nde yayımlanan en güncel haberleri takip edin
Tüm HaberlerBu haberi değerlendirin:
—
0 değerlendirme
Bu haber hakkında AI Danışmana sorun
AI Danışmana Sor