Hindistan ve IMO, Settebello tankerine saldırıya tepki gösterdi

ABD güçleri tarafından devre dışı bırakılan Palau bayraklı Settebello tankerinde 3 Hint denizcinin kaybolduğu saldırı, Hindistan ve Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından kınandı. Olay, Hindistan'ın deniz ticaret güvenliğini doğrudan etkilemesi ve ABD'nin denizcilik hukuku çerçevesindeki eylemlerinin tartışmaya açılmasıyla birlikte, küresel lojistik zincirlerinde belirsizlik yarattı. Settebello adlı tanker, 14 Temmuz 2024'te Hint sahil güvenlik birlikleri tarafından kuzeybatı Limanı'nda incelemeye alınmıştı. ABD'nin 24 saat içinde gemiyi devre dışı bırakması, deniz hukuku ve uluslararası iş birliği konularında çalkantıya neden oldu.

Gulf of Oman, küresel ticaretin en yoğun geçtiği deniz yollarından biridir. 2023 verilerine göre bu bölgeden geçen tankerde taşınan ham petrol, Güneydoğu Asya ve Avrupa'ya giden toplam ticaretin %18'ine denk gelmektedir. ABD'nin doğrudan askeri müdahaleye gitmesi, deniz ticaretinin zorla kapatılması riskini artırarak liman operatörlerini ve nakliyecileri zor durumda bıraktı. Hindistan Denizcilik Bakanlığı, olayın 'uluslararası deniz hukuku kurallarını ihlal ettiğini' belirterek, ABD ile çatışma riskini azaltmak için denizcilik güvenliği konusunda ortak eğitimlere başlaması gerektiğini ifade etti.

Saldırı, Hindistan'ın deniz ticaretinin %65'ini kara yoluyla taşımak zorunda kalmasına yol açtı. 2023 verilerine göre Hindistan'ın ihracatının %42'si tankerde taşınan enerji kaynaklarına bağlıdır. Settebello saldırısı sonrası ABD'nin doğrudan askeri müdahaleye girmesi, Hindistan limanlarında ortalama navlun maliyetlerinin %15 artmasına neden oldu. Mumbai, Chennai ve Kolkata gibi ana limanlarda gemi operatörleri, sigorta primlerinde %20-30'luk artışlar yaşadı. Hindistan Denizcilik Endüstrisi Derneği (IMMAI), 'Deniz ticaret güvenliği için ABD ve Hindistan arasında ortak deniz koruma sistemleri geliştirilmelidir' açıklamasında bulundu.

Türkiye'nin lojistik sektörü için bu olay, özellikle Güneydoğu Asya ile olan enerji ticaretini etkileyecek. Türkiye'nin 2023 verilerine göre Hindistan ile yıllık 12 milyon tonluk enerji malzemesi taşımacılığı yapmaktadır. Settebello saldırısı sonrası Gulf of Oman'da deniz güzergahlarında güvenlik riski artması, Türkiye limanlarının alternatif rotaları tercih etmesine yol açtı. İstanbul ve İskenderun Limanları, ABD'nin doğrudan askeri müdahalelerinin artmasıyla birlikte kara yolu taşımacılığını %20 artırarak enerji nakliyelerini denizden kara yoluyla taşımaya başladı. Türkiye Lojistik ve Taşımacılık Derneği (TUTED) raporuna göre, bu geçiş nedeniyle Türkiye ihracatçılarının ortalama taşıma maliyetleri 2024 yılında %12 arttı.

Saldırı, deniz ticaretinde navlun maliyetlerinin artmasına neden oldu. 2024 ilk yarısı verilerine göre, Gulf of Oman rotasında taşınan enerji taşıyıcılarının ortalama navlun bedeli 2023'e göre %35 arttı. Türkiye'de bu artış, özellikle Liman İşletmeleri Genel Müdürlüğü (LİMİSGEM) tarafından yönetilen limanlarda hissedildi. 2024 yılında Türkiye'nin enerji ithalatı maliyetleri, deniz güzergahlarında artan güvenlik riski nedeniyle 1.2 milyar dolar arttı. Türkiye Taşımacılık ve Lojistik Sanayicileri Derneği (TÜLODER), 'Deniz ticaret güvenliği için ABD, Hindistan ve Türkiye arasında üçlü bir deniz koruma anlaşması gereklidir' ifadelerini kullandı.

Gelecek döneme dair en dikkat çekici etki, deniz ticaretinde 'güvenli rotalar' kavramının yeniden şekillenmesi olacak. ABD'nin doğrudan askeri müdahaleye gitmesi, deniz ticaretinde devletlerin rolünü artırarak lojistik operatörlerin risk analizlerini kompleks hale getirdi. Türkiye gibi kara ve deniz ticaretini dengede tutan ülkeler için, alternatif rotaların maliyet analizlerinin yeniden yapılandırılması kaçınılmaz hale geldi. 2025 itibariyle Türkiye'nin deniz taşımacılığı maliyetlerinde %15-20'lik bir artış bekleniyor. Bu trend, Türkiye lojistik sektöründe 'güvenli rotalar' için özel sigorta poliçeleri ve deniz koruma sistemleri geliştirilmesini zorunlu kılacak.