ABD'nin İran'a Vurumları Ham Petrol Fiyatlarını Yükseltti

ABD'nin 24 Mayıs'ta İran'a düzenlediği hava saldırıları, ham petrol fiyatlarında aniden 2.06-2.17'lik bir artışa neden oldu. Suriye'deki askeri harekâtların ardından bu sefer İran'a yönelik vuruşlar, Hamzeh Boğazı'nda yaşanan en son barış görüşmelerinin çökmesini ve bölgedeki tansiyonun artmasını tetikledi. 24 Mayıs itibarıyla WTI 90.51, Brent 96.34 dolara ulaştı. Bu yükseliş, ABD'nin İran'ın güneyindeki bir komuta istasyonunu vurmasının ardından gerçekleşti. ABD Merkez Komutanlığı'ndan bir yetkili, vurulan istasyonun beşinci bir drone'u fırlatmaya hazırlanmış olduğunu belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın pazartesi günkü açıklamaları da tansiyonu artırdı. Trump, 'Eğer iyi bir anlaşmaya ulaşamazsak, iyi olmayan bir anlaşmayı imzalamayız' diyerek İran ile bir anlaşmaya gitme niyetini göz ardı etti. Ayrıca ABD'nin 'sanction easing' (ticari yaptırımların gevşetilmesi) veya 'para verme' gibi konulara açıklık getirmekten kaçındığını vurguladı. İran medyası ise pazartesi günkü haberlerde barışın uzatılacağı ve donmuş İran varlıklarının serbest bırakılacağı yönünde sinyaller vermişti. Ancak Trump'ın açıklamaları ve Tahran'daki iç bölünmeler bu beklentileri zayıflattı. Finansal Times'a göre İran'daki ultra-muhafazakârlar, ABD ile uzlaşmaya çalışan müzakerecileri eleştirdi.

Bu gelişmelerin yanı sıra petrol fiyatlarını yukarı iten diğer bir etken, ABD Petrol Enstitüsü'nün (API) 23 Mayıs'ta açıkladığı veriler oldu. ABD'nin ham petrol stokları son hafta 2.8 milyon varil azalırken, bu dördüncü hafta kesintisiz azalış oldu. Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verileri ise 25 Mayıs'ta Memorial Day nedeniyle ertelendi. Bu veriler, petrol pazarında ciddi bir tedarik krizinin yaşandığını gösterdi. ABD'nin stok azalışları, küresel piyasalarda 'physical market crisis' (fiziksel piyasa krizi) korkusunu artırdı.

Türkiye'nin lojistik sektörü için bu gelişmeler ciddi riskler yaratıyor. Ham petrol fiyatlarında %2'lik bir artış, ABD-İran gerginliği nedeniyle Hamzeh Boğazı'nda navlun maliyetlerinin %15-20 arasında artmasına yol açtı. Türkiye'nin ihracatçıları, özellikle deniz yoluyla ihracat yapan firmalar için bu maliyetler, ihracat kar marjlarını eritebilir. Ayrıca Türkiye'nin İskenderun Limanı, Mersin Limanı ve İstanbul Boğazı'ndaki taşıyıcılar, ABD-İran arasındaki her tansiyon artışıyla operasyonel risklerle karşı karşıya kalıyor. 2023 verilerine göre Türkiye'nin yıllık 120 milyon ton ham petrol ithalatının %60'ı Hamzeh Boğazı üzerinden geçiyor.

Piyasa analistleri, ABD-İran gerginliğinin uzun vadeli bir çözüm bulunana kadar devam edeceğini öngörüyor. Petrol fiyatlarının 100 dolara ulaşması ihtimali, Türkiye'nin enerji ithalat maliyetlerini yılda 5-7 milyar dolar artırabilir. Bu durum, Türkiye'nin ihracatçı şirketlerinin ihracat karıncasını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca lojistik operatörlerinin sigorta masrafları, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarının uzatılmasıyla birlikte %25-30 arasında arttı. Türkiye'nin lojistik sektörü, bu riskleri yönetebilmek için alternatif rotalar ve enerji verimliliği projeleri üzerinde odaklanmalı.

Gelecek hafta ABD-İran arasında yapılacak görüşmeler, tansiyonun azalıp azalmayacağını belirleyecek. Ancak Trump'ın 'finish them off' (onları yok etmek) tehditleri ve İran'daki iç çatışmalar, sürpriz bir askeri harekât riskini devam ettiriyor. Türkiye'nin lojistik sektörü için kritik olan Hamzeh Boğazı'nın tıkanması durumunda, Türkiye'nin alternatif deniz yolları ve boru hattı projeleri (örneğin Türk Akımı) daha da önem kazanacak.