ABD Dizel Fiyatları Düşerken Piyasa Uyarıları Arttı

ABD'de perakende dizel fiyatları, 9 Mart'ta başlamış olan İran'a karşı askeri faaliyetlerden bu yana en düşük seviyeye indi. Enerji Bilgi İdaresi (EIA) haftalık ortalama dizel fiyatı 5.21 ABD doları/şarj olarak açıkladı. Bu, 9 Mart'ta 4.859 dolar ve 16 Mart'ta 5.071 dolar olan fiyatlarla kıyaslandığında 43 saniye/şarjlık düşüşün beşinci haftasını işaretliyor. AAA'nın ortalama perakende dizel fiyatı ise 5.317 dolar/şarj seviyesinde.

CME'de ultra düşük sülfür dizel fiyatı 3 Haziran'da 3.8481 dolar/şarj seviyesine ulaştıktan sonra 18 Haziran'da 3.5999 dolara geriledi. Enerji araştırmacısı Jeffrey Currie, fiziksel piyasaların futures piyasalarından kopduğunu vurguladı. Brent ham petrol fiyatı 90 dolardan düşük seyretse de bazı bölgelerde ham petrol teslimat fiyatı 150 dolara ulaştı. Currie, 'Tank tabanı' riskinin, pandemi sırasında olduğu gibi küresel tedarik zincirlerini tehdit edebileceğini belirtti.

ABD stokları, 29 Mayıs'ta açıklanan EIA raporuna göre 1.573 milyar varil seviyesine düştü. Bu, iki yıldan beri en düşük seviye ve onuncu hafta arka arkaya düşüş. Piyasada 'arka gidiş' (backwardation) adı verilen yapının etkisiyle, Temmuz için Brent futures fiyatı 94.25 dolar iken Ocak 2024 için 83.91 dolara düştü. Enerji ekonomisti Philip Verleger, bu yapının şirketlerin stok yapma kararlarını etkilediğini söyledi. Mart sonunda alınan dieselin Kasım teslimatına satılması durumunda 9 dolar/varil zarar doğuracağını ifade etti.

Türkiye'nin lojistik sektörü için bu gelişmeler, liman operatörlerinden ihracatçılara kadar geniş etkiler yarattı. İstanbul, Mersin ve İzmir limanlarına gelen navlun maliyetleri, ABD'deki fiyat dalgalanmalarıyla doğrudan ilişkili. 2023'te Türkiye'nin ihracatı için ortalama navlun maliyeti 1.250 milyon dolar aylık artış gösterdi. Düşen dizel fiyatları, taşımacılık maliyetlerini azaltırken, piyasadaki belirsizlik sevkiyat planlamasını zorlaştırdı. Özellikle İtalya, Almanya ve Hollanda'ya yapılan container shipments'ta 15-20 dolar/TEU'luk fark doğuyor.

ABD'nin potansiyel ham petrol ihracat yasağı riski de Türk taşıyıcıları etkiliyor. Verleger'e göre bu durum, ABD piyasasında 'şiddetli' fiyat düşüşlerine yol açabilir. Türkiye'nin 2024'te ithal ettiği 2.1 milyon varil ham petrolün büyük kısmı ABD'den gelirken, bu risk ihracatçıların stok stratejilerini değiştiriyor. Lojistik operatörleri, ABD'deki fiyat dalgalanmalarını takip ederek mevcut stoklarını optimize etmeye çalışıyor.

Piyasa analistleri, ABD'de 'tank tabanı' riskinin 2025'e kadar devam edebileceğini öngörüyor. Türkiye'nin lojistik sektörü için en kritik etken, ABD ile Avrupa arasındaki navlun farkının 30-40 dolar/TEU seviyesine çıkması. Bu durumda, İstanbul Boğazı'ndan geçen container shipments'ta ortalama 15 dolar/TEU'luk fark doğacak. Türkiye'nin ihracatçıları, bu farkı kapatmak için lojistik operatörlerle daha uzun vadeli anlaşmalar yapmaya başlıyor.