İsrail’in varoluş sınavı: Şii ekseni (Savaşın Dumanı Altında – 12)

Savaşın başından itibaren İsrail’in hedefinin, “bölgede kendisini daha fazla güvence altına alabilmek için genişlemek zorunda olduğu” temelinden hareket ettiğini; bu amaca yönelik olarak da ABD’yi, Çin’i bölgeden uzak tutmak ve İran ile bağlantısını zayıflatmak için ikna ettiğini yazmıştım. ABD için savaşın maliyetli olması ve ABD iç politikasında da Trump aleyhinde gelişmelere neden olması, Trump’ı biraz da savaş yetkilerini sınırlayan ABD Savaş Yetkileri Yasası’nın (War Powers Resolution) etkisiyle barış masasına doğru gelmek zorunda bıraktı. İsrail ise Gazze’de çaresiz insanları, bütün dünyanın gözü önünde katletmeye devam ederken, İran saldırılarının başlamasından üç gün sonra, 2 Mart itibarıyla başlattığı Lübnan harekâtını tam olarak tamamlamış değil. İran’ın barış görüşmeleri için or

taya koyduğu ön koşullardan biri (ve belki de Hürmüz Boğazı, savaş tazminatı ve uranyum meselesi kadar önem verdiği konu) İsrail’in Hizbullah’a karşı başlattığı saldırıların durdurulmasıydı. Bu nedenle “Barış güvercini Trump”, İsrail ve Lübnan’ın 1993 yılından beri ilk defa, tam 33 yıl sonra aynı masada oturması için neredeyse çırpındı. İsrail’in İran-ABD arasında bir barış olmasını istemeyeceği çok açıktı ve İsrail, barış görüşmelerini baltalamayı defalarca denedi. İran’ın isteklerini, diğer ülkeleri de kışkırtarak kabul edilemez ilan etti; zaman zaman ateşkes olmasına rağmen tacizlerde bulundu; ABD’de savaşın durmasını önlemek için senatörler arasında kulisler yaptı ve ateşkes olmasına rağmen Lübnan’da saldırılara devam etti. İsrail, amacına ulaşana kadar savaşın durmasını ve ABD’nin İra

İlginizi çekebilir: Suudi Arabistan ile BAE ilişkisi nereye gidiyor? (Savaşın dumanı altında – 11) İran, bölgedeki Şiilerin hamisi görevini yürüttüğü ve bölgedeki etkinliğini buna borçlu olduğu için, İsrail’in Hizbullah’a karşı başlattığı Gazze benzeri katliama seyirci kalamazdı. Bu nedenle balistik füzeleriyle 6 Haziran’da İsrail’e saldırarak Hizbullah’ın yalnız ve sahipsiz olmadığını gösterdi. Şii felsefesinin temelinde yer alan “zulme karşı mücadele ve direnme ve şehitlik” ilkeleri, Şiilerin bölgede İsrail için bir tehdit olarak görülmesine yeterli bir sebep oldu. İsrail bu nedenle çoğunlukla kendisiyle iyi ilişkiler içerisinde olan Sünni Müslümanlar yerine Şii kesimleri düşmanlaştırdı. Özellikle Sünni ülkelerle ticaret a

nlaşmaları ve bazılarıyla daha da ileri giden İbrahim Anlaşmaları sayesinde İsrail, son 50 yılda genel olarak iyi ilişkiler kurmuştur. Azılı İsrail düşmanı ve antisemitik olarak görülen bölge iktidarlarının “bir vesileyle” ortadan kaldırılması, Hizbullah ve bölge Şiilerinin yalnızlaştırılmasını sağlamıştır. Irak’ta Saddam Hüseyin en büyük tehdit olarak görülürken etkisiz hâle getirilmiş, ülke anayasal bir çerçevede bölünerek kırılgan bir yapıya dönüştürülmüştür. Suriye’de Beşar Esad, tarihsel olarak süregelen İsrail karşıtlığının en sert temsilcilerinden biriyken, maalesef Türkiye’nin de izlediği yanlış politikayla saf dışı bırakılmış; yerine ılımlı İslam’a yönelen Sünni bir yönetim getirilmiştir. Suriye’deki İran unsurları bölgeyi terk etmek zorunda kalmış, ülke İsrail’in daha rahat harek

Bu gelişmeler sonucunda Irak ve Suriye desteğini kaybeden Lübnan’daki Hizbullah için tek dayanak, Ürdün Kralı II. Abdullah’ın tanımıyla “Şii Hilâli”nin hamisi İran kalmıştır. Yemen’deki Husi gruplar, Suudiler aracılığıyla baskı altındadır ve zaman zaman küçük saldırılar yapmak dışında bölgesel bir etki oluşturabilecek güce sahip değildir. Bölgedeki diğer Şii gruplar ise Bahreyn’de çoğunlukta olmalarına ve Kuveyt’te önemli bir varlık göstermelerine rağmen Sünni hâkimiyeti altındadır. Irak’ta nüfusun yüzde 65’i Şii olmasına rağmen, ABD tarafından dayatılan anayasa nedeniyle fiilen parçalanmış ve oldukça kırılgan bir yapıya bürünmüştür.