Orta Doğu Çatışması ve Enerji Krizi Nedeniyle Navlun Fiyatlarında Yükseliş

Xeneta'nın 5 Haziran 2026 tarihli raporuna göre, Orta Doğu çatışmaları ve enerji krizi endişeleri, global denizyolu konteyner taşımacılığında 2026 yılına kadar navlun fiyatlarında %109'a varan artışlara yol açtı. Şirketin baş analisti Peter Sand, 'Hormuz Boğazı blokajı ve Güneydoğu Asya limanlarında gecikmeler, özellikle Pasifik-Atlantik rotalarında fiyatları patlatacak' dedi.

2026 yılına gelindiğinde, Orta Doğu çatışmalarının etkisiyle Asya'dan Kuzey Avrupa'ya navlun fiyatları 3.649 USD/FEU seviyesine ulaştı. Bu rakam, 28 Şubat'taki seviyenin %65 üzerindeyken, Asya'dan Kuzey Amerika'ya taşıma maliyetleri %92 arttı. Xeneta verilerine göre, Asya'dan Kuzey Avrupa'ya konteyner taşımacılığında sunulan kapasite bir hafta önceki verilere göre %6,5 azalırken, Asya'dan Kuzey Amerika'ya rotalarda %9,2 artış yaşandı.

Güneydoğu Asya limanlarında yaşanan aksamalar, özellikle Singapur ve Port Klang'ta yeni ağlara geçiş süreci nedeniyle global tedarik zincirlerini olumsuz etkiliyor. Hormuz Boğazı blokajı nedeniyle artan petrol fiyatları, üreticileri yıl sonuna doğru artan maliyetlerle karşılaşmamak adına ithalatlarını öne çekmeye itiyor. Bu durum taşıyıcıları daha yüksek fiyatlar talep etmeye zorluyor.

Türkiye ihracatçıları ve limanları bu gelişmelerden nasıl etkilenecek? İstanbul ve Mersin Limanları gibi stratejik noktalar, Orta Doğu rotalarında yaşanan gecikmeler nedeniyle transit sürelerinde %30'a varan artışlar yaşayabilir. Türkiye'nin 2026 yılında ihracat değerinin %40'ı denizyoluyla gerçekleştirildiğine dikkat çeken analistler, navlun maliyetlerindeki artışın ihracatçıların kâr marjlarını %15-20 daraltabileceğini belirtiyor.

Enerji krizi endişeleri, Türkiye'nin doğal gaz ithalat maliyetlerini 2026 yılında 2025 seviyesine göre %45 artırabilir. Bu durum, özellikle tekstil ve otomotiv gibi enerji yoğun sektörlerde üretim maliyetlerini yükseltirken, ihracat kararlarını derinlemesine etkileyecek. Xeneta verilerine göre, Türkiye'den Avrupa'ya konteyner taşımacılığı 2026 yılında 2.292 USD/FEU seviyesine ulaştı. Bu rakam, 2025 sonu verilerine göre %55 artış gösteriyor.

2026'nın ikinci yarısında beklenen enerji krizi, global taşıyıcı firmaların rotalarını yeniden değerlendirmesine neden olabilir. Türkiye'nin alternatif rotaları (örneğin, Suez Kanalı üzerinden Avrupa'ya taşıma) kullanmaya yönelmesiyle, İstanbul ve Mersin Limanları'nın iş hacmi %25-30 artabilir. Ancak bu artış, liman altyapısının kapasite sınırlarını zorlayabilir. Xeneta raporuna göre, taşıyıcıların %20-30 arasında yeni rotalar oluşturması bekleniyor. Bu durum, Türkiye'nin lojistik sektöründe yatırımları %15 artırması gerektiğini gösteriyor.