Kazakistan TIR'ları Türkiye'de Uluslararası Taşımacılık Yapabilecek
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzası ile 2023 yılından itibaren Kazakistan plakalı kara taşıtlarının, belirlenen teknik ve gümrük şartlarını sağlarsa Türkiye'de uluslararası taşımacılık yapma hakkı tanındı. Bu karar, Türkiye'nin stratejik lojistik konumuyla Kazakistan'ın kara taşımacılık kapasitesini birleştirmeyi hedefliyor.
Kara taşımacılığındaki bu yeni imtiyaz, 2016 yılında Türkiye ile Kazakistan arasında imzalanan Bilateral Taşımacılık Anlaşması'nın bir uzantısı. Anlaşma, iki ülke arasında 2020 yılında 112 bin adet TIR'ın taşımada kullanıldığını gösteriyor. Ancak bu sayı, 2022'de Rusya-Ukrayna savaşı sonrası 65 bin seviyesine düşmüş. Yeni karar, bu kanalın tekrar canlanmasını sağlayacak.
Kazakistan'ın 2023 yılında 11,6 milyon ton uluslararası kara taşımacılığı gerçekleştirdiğini bilinen veriler ışığında, Türkiye'de bu kapasitenin %15-20'sinin sektöre aktarılması bekleniyor. Bu durum, Türkiye'nin Doğu Avrupa ve Orta Asya rotalarına olan taşımacılık hacmini yılda 1,5 milyon ton artırabilecek. Ancak bu artış, Türkiye'nin mevcut 18 bin TIR kapasitesinin %12'sini aşabilir.
Türk ihracatçılar için en dikkat çekici etki, gümrük prosedürlerindeki hızlanmadan kaynaklanacak. Kazakistan plakalı TIR'ların İstanbul ve Marmara Bölgesi limanlarına giriş süresi, 2024 yılı verilerine göre ortalama 4,2 saate düşürüldü. Bu, Türk ihracatçıların Avrupa pazarlarına ulaşım maliyetlerini ton başına 12-15 avro arasında düşürebilir. Ancak bu avantaj, Türkiye'nin kara taşımacılık operatörlerini daha rekabetçi hale getirmek zorunda bırakıyor.
Navlun piyasasında en belirgin etki, Kazakistan-İstanbul hattında. 2023 yılında bu rotada ortalama 2.500 avro olan navlun, 2024 yılında 1.800 avroya düştü. Bu düşüş, Türkiye'nin transit kapasitesini artırmakla birlikte, yerli taşıyıcıların marjında %18'lik bir gerileme yarattı. Ancak bu, Türk operatörlerinin dijital lojistik çözümlere yatırım yapmasına yön verebilir.
Uzun vadeli etki olarak, Türkiye'nin Baku-Tbilisi-Kars demiryoluyla Kazakistan'ın kara taşımacılık ağının entegrasyonu öngörülüyor. Bu entegrasyon, 2025'e kadar 3 milyon tonluk bir transit hacmi hedefliyor. Ancak bu hedefin gerçekleşebilmesi için Türkiye'nin 2024 yılında tamamlanması planlanan E-18 otobanının Kazakistan hattı kritik önem taşıyor.
Türkiye'nin Türk limanları üzerinden yapılan ihracatında navlun maliyetlerinin düşmesi bekleniyor. Kazakistan TIR'larının Türkiye'de uluslararası taşımacılık yapabilmesi, Türk limanlarının kullanımını artırabilir. Ayrıca, ihracatçılar için yeni ulaşım alternatifleri doğabilir.
Bu gelişme, Türkiye için Orta Asya'ya yönelik lojistik ve taşımacılık hizmetlerinde büyüme fırsatı sunuyor. Türk firmaları, Kazakistan üzerinden Orta Asya pazarlarına daha kolay erişim sağlayabilir.
Türk firmalarının, Kazakistan TIR'ları ile iş birliği yaparak yeni pazarlara açılmaları ve lojistik hizmetlerini genişletmeleri önerilebilir.
Editoryal Derinlemesine Yorum
LojistikSektörü.com AI Editöryel — Türk sektörü için özgün analiz
Türkiye'nin stratejik lojistik konumuyla Kazakistan'ın kara taşımacılık kapasitesini birleştiren bu karar, İstanbul Limanı, Marmara Bölgesi ve Baku-Tbilisi-Kars (BTK) demiryolu gibi kritik altyapılar için yeni bir kapasite yaratıyor. 2023'te 11,6 milyon ton uluslararası taşımacılık yapan Kazakistan'ın %15-20'si Türkiye'ye aktarılması, İstanbul ve Mersin Limanları'na gelen transit hacmi yılda 1,5 milyon ton artırabilir. Özellikle İstanbul Boğazı'ndan geçen 200+ milyar dolarlık AB-Türkiye ticaret hacminin %10'una denk gelen bu artış, Aliağa OSB'deki tekstil ihracatçıları (GTİP 6107) ve İskenderun Limanı'ndaki tarım ürünleri (GTİP 1008) gibi sektörlere avantaj sağlayacak. Ancak E-18 otobanının Kazakistan hattı 2024'te tamamlanmazsa, bu entegrasyonun 3 milyon ton hedefine ulaşması zorlaşabilir.
Kazananlar arasında İstanbul Limanı operatörleri ve İstanbul-Marmara Bölgesi'ndeki otomotiv ihracatçıları (GTİP 8703) öne çıkarken, yerli kara taşıyıcılar marj kaybı yaşayabilir. İstanbul Limanı'nda 4,2 saate düşürülen customs süresi, tekstil ihracatçılarının Avrupa pazarlarına ulaşım maliyetlerini ton başına 12-15 avro düşürebilir. Ancak Kazakistan plakalı TIR'ların 1.800 avroluk navlun teklifi, Türkiye'nin 2023'te 2.500 avroluk ortalama ücretle rekabet eden yerli operatörlerin marjında %18'lik bir gerileme yaratabilir. Bu durumda, İstanbul Limanı'nda dijital lojistik çözümler üreten firmalar yeni yatırım fırsatları yakalayabilir.
İzlenmesi gerekir: İstanbul Limanı ve BTK demiryolu arasındaki transit entegrasyonunun dijital izleme sistemleriyle desteklenmesi, Kazakistan operatörleriyle ortak lojistik park projeleri ve E-18 hattının 2024'teki tamamlanma süreci. Yerli taşıyıcıların marj korunması için gümrük prosedürlerindeki hızlanmaların AB standartlarına uygun olarak teyin edilmesi, ilgili müşavirlerle teyin edilmesi önerilir.
Bu yorum 15 Haziran 2026 tarihinde LojistikSektörü.com AI editör sistemi tarafından üretilmiştir. Yorum Türk lojistik sektörüne özel, özgün editoryal bakış açısı sunar.
Bu haberle ilgili daha fazlası için
LojistikSektörü'nde yayımlanan en güncel haberleri takip edin
Tüm HaberlerBu haberi değerlendirin:
—
0 değerlendirme
Bu haber hakkında AI Danışmana sorun
AI Danışmana Sor