AB Çin'e Karşı Ticaret Stratejisi Geliştiriyor

Avrupa Birliği, Çin'in sanayi ürünleri ihracatını kontrol altına almak amacıyla 2024 yılında yeni ticaret araçları geliştirmeye hazırlanıyor. Bu kapsamda AB, 2023 yılında Çin'den gelen elektrikli araç, çelik ve güneş paneli gibi ürünlerin %40 oranında artan ihracatını durdurmak için tarife düzenlemeleri ve ithalat kotaları planlamaktadır. Çin ise bu önlemlere karşı, AB'ye ait ürünlerin ihracatını azaltarak ticaret dengesini bozabilecek karşılık tedbirleri alabilir.

AB-Çin ticaret ilişkileri, 2020 yılından itibaren giderek daha sertleşti. Pekin, AB'nin 2022'de 10 milyar avroluk çelik ithalatı üzerine getirdiği %25 vergiye tepki olarak Avrupa'ya ait tekstil ve tarım ürünleri ihracatını %15'e kadar düşürmüştü. 2023 yılında Çin, AB'ye 400 milyar avroluk ürün ihraç ederken, AB'nin Çin'e ihracatı ise 160 milyar avro seviyesinde kaldı. Bu dengesizlik, ticaret savaşı riskini artırıyor.

Yeni ticaret araçlarının en büyük etkisi, elektrikli araç ve enerji sektöründe görülüyor. AB'nin 2024'te Çin'den gelen elektrikli araçlara uygulayacağı %17 vergi, Tesla ve BYD gibi firmaların Avrupa pazarındaki maliyetlerini %20 artıracak. Ayrıca çelik ithalatı üzerine getirilecek kotalar, Almanya ve Fransa'daki otomotiv üreticilerinin üretim planlarını etkileyebilir. 2023 verilerine göre, AB'nin Çin'den gelen sanayi ürünlerinin %35'i doğrudan ithalat konsolosluğuna bağlı limanlarda işleniyor.

Türkiye'nin lojistik sektörü bu gelişmelerden ciddi etkilenebilir. İstanbul Limanı'nda 2023'te 20 milyon tonluk Çin ihracatı işlemi gerçekleşirken, AB'nin yeni ticaret araçları nedeniyle 2024 yılında bu rakamın %15-20 düşmesi bekleniyor. Türk ihracatçılar, Çin'den gelen elektrikli araç ve elektronik bileşenlerin maliyetlerindeki artıştan dolayı ihracat kar marjlarını %5-7 daraltmak zorunda kalabilir. Limak, HAVCANS gibi lojistik firmalar ise deniz taşımacılığı rotalarında değişiklikler yapmak zorunda kalacak.

Navlun maliyetleri açısından en dikkat çekici etki, Suez Kanalı'na alternatif rotaların canlanmasında. Çin, AB'nin yeni ticaret araçları nedeniyle Doğu Avrupa limanlarına (Rostock, Gdansk) taşımacılık oranlarını %30 artırarak Suez'e göre 15 gün daha uzun süren Kuzey Yolu'nu tercih edebilir. Bu durumda İstanbul ve Mersin Limanları, transit yük taşımacılığından kaynaklı gelirlerini %10-15 artırmak için yeni terminal yatırımları planlamalı.

Uzun vadede, AB-Çin ticaret savaşı, Türkiye'nin lojistik altyapısında ciddi dönüşümlere yol açabilir. Baku-Tbilisi-Kars demiryolu ve İstanbul-İzmir demiryolu projeleri, Çin'in Avrupa'ya olan ihracat rotalarında alternatifler sunabilir. 2025'e kadar Türk lojistik firmalarının 15 milyon avroluk yatırım yapması bekleniyor. Bu gelişmeler, Türkiye'nin transit ülke statüsünden ticaret merkezi olma yoluna girmesini sağlayabilir.